विवस्त्र रामायण कथामा नारीवाद - Poudel, Suraj (Prithvi Darpan पृथ्वी दर्पण, 2025)
प्रस्तुत ‘विवस्त्र रामायण’ मा ‘नारीवाद’ शीर्षकको आलेख उत्तरआधुनिक नारीवादी कोणबाट ‘विवस्त्ररामायण’ कथालाई केलाउने उद्देश्यले तयार गरिएको हो । कथाकार अर्चना थापाद्वारा लिखित ‘विवस्त्ररामायण’ कथालाई नारीवादी कोणबाट विश्लेषण गर्ने सन्दर्भमा मूलतः पुस्तकालय कार्यको उपयोगगर्दै प्राथमिक र द्वितीयक स्रोतका सामग्रीहरू सङ्कलन गरी तिनको अध्ययन विश्लेषणबाट प्राप्ततथ्यलाई तर्क, प्रमाण र कार्य कारण सम्बन्धका आधारमा पुष्टि गरिएको छ । प्रस्तुत कथालाई नारीवादीकोणबाट हेर्दा ‘रामायण’ लाई विपठन÷विनिर्माण गरी पुरूषद्वारा पीडित नारीका पीडालाई मिनाक्षी रमैथिलीका माध्यमबाट प्रस्तुत गरिएको छ । पितृसत्ताका कारण रामायणका नारी पात्रहरूले मनभरिपीडा बोकेर बनावटी हाँसो हाँस्नु परेको वास्तविकतालाई कथामा प्रस्तुत गरिएको छ । पितृसत्ताको विरोध, विगतप्रति चरम विद्रोह, अस्तित्वशून्य आदर्श जीवनप्रतिको अनास्था, नारीअस्मिताको अग्निपरीक्षा, नारी स्वतन्त्रताको वकालतजस्ता पक्षहरू कथामा उद्घाटित भएका छन्। पुरूषप्रधान समाजकानारीहरूले सदियांदेखि भोग्दै आएका पीडा र व्यथाहरूलाई प्रतिकार र प्रतिरोध गर्ने कार्य मिनाक्षी रमैथिलीका माध्यमबाट भएको छ । यसरी हेर्दा गहन बौद्धिकता र तार्किकताका साथ लेखिएको ‘विवस्त्ररामायण’ विषयवस्तुका दृष्टिले मात्र नभई प्रस्तुतिका दृष्टिले पनि नवीन र उत्कृष्ट कथा हो ।