कागेश्वरी मनोहराको स्वास्थ्य सूचना सम्प्रेषणमा महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाको भूमिका

Abstract

प्रस्तुत अध्ययन कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकामा महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूले स्वास्थ्य सूचना सम्प्रेषणमा खेल्ने भूमिकाको विमर्शमा केन्द्रित छ । कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाका ९ वटै वडामा रहेका ११८ जना स्वयंसेविकाहरूले गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाको निगरानी, खोप कार्यक्रम, परिवार नियोजन, पोषण, सरसफाइ तथा रोगको रोकथामसम्बन्धी जनचेतना फैलाउने काम गर्दै आएका छन् । ग्रामीण विकट वडाहरूमा साक्षरता दर पनि न्यून रहेको र स्वास्थ्य संस्था टाढा भएकाले उनीहरू स्वास्थ्य सूचना एवं प्राथमिक उपचारको मुख्य स्रोत बनेका छन् । विशेष गरी स्वास्थ्य सेवाको पहुँच कम भएका वडा नम्बर १, २ र ३ का स्थानीयवासीमध्ये ६० प्रतिशतले स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाबाट नै प्राप्त गर्ने गरेको र महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूको भूमिका प्रभावकारी रहेको अध्ययनले देखाएको छ । स्वयंसेविकाहरू घरदैलोमै पुगेर सूचना दिने, स्वास्थ्य आमा समूहमार्फत सचेतना फैलाउने र वडामा रहेका स्वास्थ्य संस्थालाई समुदायसँग जोड्ने पुलको रूपमा काम गरेका छन् । महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूले स्वास्थ्य सचेतना जगाउने र प्राथमिक उपचार समेतमा महŒवपूर्ण योगदान गरिरहेको भए पनि उनीहरूलाई उचित सम्मान, प्रोत्साहन र संंरचनागत सहयोग अझै अपुग रहेको देखिएको छ । त्यसैले उनीहरूको भूमिकालाई अझ सुदृढ र सम्मानित बनाउन स्थानीय सरकारको ध्यान जानुपर्ने आवश्यक छ । महिला स्वास्थ्य स्वयं सेविकाहरूले पनि आफ्नो सेवा अझै प्रभावकारी बनाउनु पर्ने अध्ययनले देखाएको छ ।