कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाको स्थानीय पाठ्यक्रमको सान्दर्भिकता

Abstract

प्रस्तुत अध्ययनले स्थानीय पाठ्यक्रमको संरचना, सान्दर्भिकता तथा उपयुक्तताको विश्लेषणमार्फत यसको प्रभावकारिता हेर्ने लक्ष्य राखेको छ । यसका लागि कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाको स्थानीय पाठ्यक्रम ‘कागेश्वरी मनोहरा दर्पण’ तथा कक्षा १–५ का पाठ्यपुस्तकहरूको सान्दर्भिकता, क्रमबद्धता र अनुकूलताको विश्लेषण गरिएको छ । अध्ययनले जोन डिवेको प्रगतिशील शिक्षा दर्शन र अनुभवजन्य सिकाइ सिद्धान्तलाई आधारका रूपमा ग्रहण गर्दै गुणात्मक विश्लेषण विधी अपनाएको छ । प्राथमिक स्रोतका रूपमा पाठ्यक्रमको संरचना, पाठ्यपुस्तकमा समावेश सामग्री तथा अपेक्षित सिकाइ उपलब्धिहरू प्रयोग गरी नागार्जुन र बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाका अभ्यासहरूसँग तुलनात्मक समीक्षा गरिएको छ । अध्ययनका निष्कर्षले कक्षा १–३ का पाठ्यपुस्तकहरू स्थानीय खेल तथा गीतमार्फत सिकाइ गराउने भएकाले बालकेन्द्रित र अनुभवमा आधारित ‘गरेर सिक्ने’ सिद्धान्तसँग मेल खाने देखाएको छ । माथिल्लो कक्षातर्फ बढ्दै जाँदा प्रयोगात्मक गतिविधिहरू घट्दै र सैद्धान्तिक सामग्री बढ्दै गएको पाइयो । विद्यार्थीको उमेरअनुकूल संज्ञानात्मक स्तरभन्दा पाठ्यक्रमको बजेट, विषयवस्तुको दार्शनिकता र तथ्याङ्कको जटिलता माथि रहेको सङ्केत गर्दछ । त्यसैले आगामी पाठ्यक्रम परिमार्जनमा सैद्धान्तिक भार घटाई बालमनोविज्ञानअनुकूल तथा क्रियाकलापमुखी सिकाइ गतिविधिहरूलाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक रहेको निष्कर्ष प्रस्तुत अध्ययनले निकालेको छ ।