‘फ्ल्यासब्याक’ कथामा प्रगतिवादी चेत - केवरत चतुर्भुजलाल दास (ILAM इलम, 2026)
‘फ्ल्यासब्याक’ कथाकार यादवप्रकाश लामिछानेद्वारा लिखित सामाजिक यथार्थमा आधारित कथा हो । यस कथामा मधेसको सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक अवस्थाको यथार्थ चित्रण गरिएको छ । प्रस्तुत कथामा मधेसमा धनी वर्गका मानिसले गरिब वर्गको सतार परिवारको शोषण, दोहनका साथै उसकी छोरीको शारीरिक शोषण गरेको तथ्यको चित्रण गरिएको छ । ‘फ्ल्यासब्याक’ कथाको प्रगतिवादी चेतनाका दृष्टिकोणबाट हालसम्म अध्ययन नगरिएकोले यही नै यसको मुख्य समस्या रहेको छ र सोही समस्याको प्राज्ञिक समाधान खोज्नु यस लेखको मुख्य उद्देश्य रहेको छ । यस अध्ययनको लागि पुस्तकालयीय कार्यको माध्यमबाट सामग्री सङ्कलन गरिएको छ । प्रस्तुत अध्ययनमा ‘फ्ल्यासब्याक’ कथालाई प्राथमिक सामग्रीको रूपमा प्रयोग गरिएको छ भने उक्त कथाका बारेमा पूर्व प्रकाशित फुटकर लेख, समीक्षा अनि प्रगतिवादी सिद्धान्तलाई द्वितीयक सामग्रीको रूपमा उपयोग गरिएको छ । प्रस्तुत कथाको व्याख्याका लागि पाठमा आधारित विश्लेषण विधिको प्रयोग गरिएको छ । विवेच्य कथामा आर्थिक अन्तरालले गर्दा धनी वर्गले गरिब वर्गमाथि गरेको अन्याय, अत्याचार, श्रमशोषण, बलात्कार, उत्पीडनजस्ता सामाजिक तथा आर्थिक बेथितिहरूको चित्रण गरिएको छ । अनुसन्धेय कथामा मधेसमा आर्थिक विषमताका कारण निर्मित आर्थिक अन्तराल र उक्त अन्तरालले सिर्जना गरेको श्रमशोषण, अन्याय, अत्याचार सामाजिक बेथितिबारे अध्ययन गरेर निष्कर्ष निकालिएको छ । सामाजिक–आर्थिक संरचनाले पारेको दुस्प्रभाव र त्यसबाट विपन्न वर्ग उत्पीडित रहेकाले त्यसको समाधानको खोजी कथाकारको अभीष्ट देखिन्छ । शोषित वर्गको मुक्ति नै कथाकारको मूल उद्देश्य रहेको प्रस्ट छ ।