नयनराज पाण्डेको जियारामाथि नारीवादी चिन्तनः एक अध्ययन Feminist Reflections on Nayanraj Pandey’s Ziara: A Study - न्यौपाने Nyaupane दीपा पोख्रेल Deepa Pokhrel (Ganeshman Darpan, 2022)
नयनराज पाण्डेको कथा जियाराले मधेसका महिला हिंसाको पर्दाफास गरेको छ । यसले पितृसत्तात्मक प्रणालीबाट पीडित मधेसी महिलाहरूको दुर्दशाको उजागर गर्नु का साथै कपटी विरुद्ध साहसपूर्वक लड्ने महिलाहरूलाई पनि चित्रण गर्दछ तसर्थ यो अध्ययनले पितृसत्तात्मक समाजमा मधेसी महिलाले भोग्नुपरेका समस्याहरूको खोजी गर्दै “जियारा” कथामा विशेष ध्यानकेन्द्रित गरेको छ । यसले मधेसी समुदायमा महिलामाथि हुने उत्पीडन, दुर्व्यवहार र हिंसाका कारणहरूलाई चित्रण गर्छ । प्रस्तुत लेखले पितृसत्ता विरुद्ध प्रतिक्रिया दिन मधेसी महिलाहरूले प्रयोग गर्ने तरिकाहरूको विश्लेषण गर्दछ । यी उद्देश्यहरूलाई सम्बोधन गर्न, नारीवादी सिद्धान्त, मुख्यतया केट मिलेटले परिकल्पना गरेको कट्टरपन्थी नारीवादीको आलोचनात्मक अन्तर्दृष्टिलाई परीक्षण अन्तर्गत उक्त कथाको विश्लेषण गर्न सैद्धान्तिक मापदण्डहरूको रूपमा प्रयोग गरिएको छ । पितृसत्तात्मक समाजले महिलामाथि दमन गर्न पनि पुरुषलाई स्वीकृति दिन्छ । केट मिलेटको सिद्धान्त अनु सार पुरुषहरूले पितृसत्ता सिर्जना गर्छन् र यसलाई कायम राख्छन् किनभने तिनीहरूसँग स्रोतहरू छन् । त्यस्तै, पितृसत्ताले महिलालाई दास बनाउन मद्दत गर्छ । तसर्थ, यौन शोषण र उत्पीडनको विरुद्ध लड्न महिलाहरूबाट पितृसत्तात्मक समाजले उनीहरूका लागि तोकेको अधीनस्थ स्थितिलाई अस्वीकार गर्न आवश्यक छ । यस अध्ययनको सान्दर्भिकता पाठकलाई जियारा सङ्ग्रह हेर्नको लागि फरक दृष्टिकोणमा योगदान दिनु हो किनभने यस कथानकमा पाण्डेले पुरुषको वर्चस्वलाई समर्थन गर्ने सामाजिक–सांस्कृतिक अभ्यासका कारण मधेसी महिलाले भोग्नुपरेको समस्यालाई प्रकाश पारेका छन् । ‘जियारा’ मा मुख्य महिला पात्रहरू पितृसत्तात्मक सामाजिक व्यवस्थाको सिकार भएका छन् ।