दलित बालबालिकाहरूको नेपाली भाषा सिकाइ

Abstract

प्रस्तुत लेख दलित बालबालिकाको नेपाली सिकाइसँग आधारित छ । यस लेखमा कालीकोट जिल्लामा बसोबास गर्ने दलित समुदायका बालबालिकाले नेपाली भाषा पठन कसरी गरिरहेका छन् भनेर विश्लेषण गरिएको छ । प्रस्तुत अध्ययनमा कक्षा नौ मा अध्ययनरत बालबालिकाकाहरूलाई नमुनाका रूपमा छनोट गरिएको छ । लेख गुणात्मक अध्ययन विधिअर्न्तगत ब्राउण्ड एण्ड क्लार्कद्वारा प्रस्तुत क्वालिटाटिभ रिसर्च इन साइकोलोजीको मान्यतामा विश्लेषण गरिएको छ । यस अध्ययनमा दलित बालबालिकाको नेपाली सिकाइमा कोडको स्तरण र थिएम्याटिक गर्दै प्रस्तुत गरिएको छ । बालबालिकाको पठनबोधको अवस्थाअर्न्तगत पठनबोधको अवस्था र सस्वर पठनमा औसत कमी हुनुका कारण उल्लेख गरिएको छ भने पठन सहभागितामा असहजता भन्ने तर्फ पठनलाई प्राथमिकता नदिनु, आर्थिक विपन्नता र पारिवारिक झमेला जस्ता थिम निर्माण गरी व्याख्या विश्लेषण गरिएको छ । त्यसैले दलित बालबालिकाको नेपाली सिकाइ नहुने कारणहरू पठानमा समय नदिने, गृहकार्य नगर्ने, कक्षा सहभागिता नहुने, अवसरको उपयोग नगर्ने, घरायसी काममा लाग्ने, देखासिकी गर्ने तथा बालविवाह गरी विद्यालयमा नपढ्ने, पारिवारिक भाषा र विद्यालयको शिक्षणीय भाषामा फरक भएकाले नेपाली भाषा पठनको सिकाइमा कमजोर भएको ठहरिन्छ ।